PQStat 2.0.0 – jak podłączyć modele AI

Instrukcja dla użytkownika. Funkcje AI w PQStat (Interpretator wyników i Kontrola jakości danych) korzystają z dużego modelu językowego, który trzeba wskazać w programie. Bez skonfigurowania modelu funkcje AI pozostają wyłączone, a program działa w całości lokalnie.

Gdzie może działać model

Wszystkie ustawienia znajdują się w PQStat w: Ustawienia → zakładka „Narzędzia zewnętrzne” → ramka „Źródło modelu AI”. Do modelu trafia wyłącznie treść raportu (Interpretator wyników) albo statystyczne podsumowanie kolumn (Kontrola jakości danych), nigdy cały arkusz danych.

1. Ollama – instalacja i pobieranie modeli

1.1 Skąd pobrać

1. Wejdź na https://ollama.com/download i pobierz instalator dla Windows (OllamaSetup.exe).
2. Uruchom instalator, nie wymaga żadnych decyzji. Po instalacji w zasobniku systemowym (obok zegara) pojawi się ikona lamy: usługa Ollama działa w tle i startuje razem z systemem.
3. Sprawdzenie: otwórz Wiersz polecenia (Win+R → cmd) i wpisz ollama --version. Powinien wyświetlić się numer wersji.

1.2 Jak zainstalować modele

Modele pobiera się jednym poleceniem w Wierszu polecenia, np. ollama pull gemma2:9b. Pobieranie trwa od kilku do kilkunastu minut (plik 3–6 GB). Polecane modele na start:

Przydatne polecenia: ollama list (lista pobranych modeli), ollama rm gemma2:9b (usunięcie modelu z dysku). Pełny katalog modeli: https://ollama.com/library. Nowsza aplikacja Ollama dla Windows ma także własne okno z listą modeli do pobrania, można korzystać z niego zamiast wiersza polecenia.

Jeśli uruchomisz funkcję AI w PQStat przy działającej Ollamie bez żadnego modelu, PQStat zapyta: „Ollama działa, ale nie masz jeszcze pobranego żadnego modelu językowego. Pobrać teraz domyślny model?” i po potwierdzeniu sam pobierze niewielki model startowy (ok. 4 mld parametrów). Pobieranie zajmuje kilka–kilkanaście minut.

2. LM Studio – instalacja i pobieranie modeli

2.1 Skąd pobrać

1. Wejdź na https://lmstudio.ai i pobierz instalator dla Windows.
2. Zainstaluj i uruchom program. LM Studio ma graficzny interfejs, nie trzeba używać wiersza polecenia.

2.2 Jak zainstalować modele

1. W LM Studio otwórz wyszukiwarkę modeli (ikona lupy lub sekcja Discover; w nowszych wersjach: ikona koła zębatego → Local Models → Explore).
2. Wyszukaj model, np. gemma 2 9b, llama 3.1 8b, qwen2.5 7b.
3. Przy wybranym modelu wybierz wariant (LM Studio podpowiada, który zmieści się w Twojej pamięci, zielony znacznik) i kliknij Download. Na start dobrym wyborem jest wariant Q4_K_M.
4. Pobrane modele są widoczne w sekcji My Models (w nowszych wersjach Library).

2.3 Włączenie serwera lokalnego (konieczne dla PQStat)

PQStat łączy się z LM Studio przez jego lokalny serwer, który trzeba włączyć:

1. W LM Studio otwórz Settings (ikona koła zębatego) → Local Model API (w starszych wersjach zakładka Developer → Start Server).
2. Włącz przełącznik Local API server; obok powinien pojawić się napis Running.
3. Pole Base URL pokazuje adres serwera, domyślnie http://localhost:1234/v1. Ten sam adres wpisuje się w PQStat.
4. Zostaw włączoną opcję Just-in-time model loading: wtedy PQStat może wskazać dowolny pobrany model, a LM Studio załaduje go automatycznie przy pierwszym zapytaniu. Nie trzeba ładować modelu ręcznie.

Serwer działa tylko wtedy, gdy LM Studio jest uruchomione (może być zminimalizowane do zasobnika).

3. Połączenie PQStat z lokalną Ollamą

1. Upewnij się, że Ollama działa (ikona lamy w zasobniku) i że jest pobrany co najmniej jeden model (ollama list).
2. W PQStat: Ustawienia → Narzędzia zewnętrzne → Źródło modelu AI → „Lokalny (ten komputer)”, a w ramce Silnik lokalny zaznacz Ollama.
3. Pole Adres serwera Ollama zostaw puste albo z domyślnym http://localhost:11434.
4. Kliknij Odśwież listę: lista Model AI (Ollama) wypełni się modelami pobranymi w Ollamie. Wybierz jeden i zatwierdź OK. Przycisk Testuj połączenie sprawdza, czy wybrany model odpowiada.
5. Model można też zmienić w oknie każdej funkcji AI (pole Model w oknie „AI: Interpretator wyników” lub „AI: Kontrola jakości danych”). Wybór jest zapamiętywany.

Gdzie są funkcje AI: Interpretator wyników w menu kontekstowym raportu (prawy przycisk myszy na raporcie) oraz w menu Pomoc; Kontrola jakości danych w menu Dane.

Co się stanie, gdy czegoś brakuje:

• Ollama nie działa lub nie jest zainstalowana: PQStat wyświetli komunikat „Nie wykryto działającej usługi Ollama…” i zaproponuje otwarcie strony pobierania.
• Ollama działa, ale bez modeli: PQStat zaproponuje automatyczne pobranie modelu startowego (punkt 1.2).

4. Połączenie PQStat z lokalnym LM Studio

1. W LM Studio włącz serwer (punkt 2.3) i sprawdź adres w polu Base URL (domyślnie http://localhost:1234/v1).
2. W PQStat: Ustawienia → Narzędzia zewnętrzne → Źródło modelu AI → „Lokalny (ten komputer)”, a w ramce Silnik lokalny zaznacz LM Studio (lokalny serwer, API kompatybilne z OpenAI).
3. W polu adresu serwera zostaw http://localhost:1234/v1 albo wpisz adres z pola Base URL, jeśli zmieniono port. Adres musi kończyć się na /v1. Klucz nie jest potrzebny.
4. Kliknij Testuj połączenie (lub Odśwież listę). Po chwili lista modeli wypełni się modelami pobranymi w LM Studio; wybierz jeden. Komunikat „Połączenie działa. LM Studio zwrócił listę modeli” potwierdza poprawną konfigurację.
5. Jeśli model obsługuje obrazy (np. Gemma 3, LLaVA, Qwen-VL), a chcesz załączać wykresy do zapytań, zaznacz Model obsługuje obrazy (wymuś).
6. Zatwierdź OK.

Co się stanie, gdy czegoś brakuje:

• Serwer LM Studio nie odpowiada: PQStat wyświetli komunikat „Nie wykryto działającego serwera LM Studio…” z opisem, gdzie włączyć serwer (Settings → Local Model API → Local API server), i zaproponuje otwarcie strony pobierania LM Studio, jeśli program nie jest jeszcze zainstalowany.
• LM Studio działa, ale nie zwraca modeli: pobierz model w LM Studio (punkt 2.2).

Ustawienia obu silników (Ollama i LM Studio) są zapamiętywane niezależnie: przełączenie silnika nie kasuje adresu ani modelu drugiego. Różnice względem Ollamy: PQStat nie pobiera modeli do LM Studio ani nie odczytuje z niego rozmiaru okna kontekstowego; obie rzeczy ustawia się w LM Studio. Wskaźnik „Szacunkowe wykorzystanie okna kontekstowego” w oknach AI jest wtedy orientacyjny.

5. Modele chmurowe – klucz API i podłączenie w PQStat

5.1 Zanim zaczniesz

• Modele chmurowe wymagają konta u dostawcy i wygenerowanego w nim klucza API (ciąg znaków, którym program uwierzytelnia się w usłudze). Klucz jest jak hasło: nie udostępniaj go i nie wklejaj do dokumentów. PQStat przechowuje go w postaci zaszyfrowanej.
• Przy profilu chmurowym treść raportu lub podsumowanie kolumn danych jest wysyłane na serwer dostawcy. Nie używaj go do danych, których nie wolno przekazywać na zewnątrz (dane osobowe, dane objęte tajemnicą).
• Większość dostawców rozlicza użycie za liczbę przetworzonych tokenów; jedno zapytanie z PQStat to zwykle ułamek grosza, ale warto ustawić u dostawcy limit wydatków. Niektórzy dostawcy (Google AI Studio, Groq) mają bezpłatny limit dzienny.

5.2 Wspólny sposób podłączenia (dla każdego dostawcy)

1. Ustawienia → Narzędzia zewnętrzne → Źródło modelu AI → „Chmura (API kompatybilne z OpenAI)”.
2. W polu Bazowy URL API wybierz dostawcę z listy rozwijanej (OpenAI, Google Gemini, Anthropic, xAI, DeepSeek, Mistral AI, Groq, OpenRouter, Together AI, Perplexity, Cerebras) albo wpisz własny adres. W polu Klucz API wklej klucz; przycisk Pokaż pozwala sprawdzić, czy wkleił się w całości.
3. Kliknij Testuj połączenie:
   • jeśli dostawca udostępnia listę modeli, pole Nazwa modelu stanie się listą do wyboru, a program potwierdzi: „Połączenie działa. Pobrano listę dostępnych modeli”;
   • jeśli listy nie udało się pobrać, program o tym poinformuje. Wpisz wtedy nazwę modelu ręcznie i kliknij Testuj połączenie ponownie; tym razem PQStat wyśle do wskazanego modelu krótkie zapytanie testowe i pokaże jego odpowiedź.
4. Jeśli chcesz załączać wykresy, a wybrany model nie jest na wbudowanej liście modeli obsługujących obrazy (PQStat rozpoznaje m.in. GPT-4o, GPT-4 Turbo, o1/o3, Claude 3, Gemini, LLaVA), zaznacz Model obsługuje obrazy (wymuś).
5. Zatwierdź OK.

5.3 Dostawcy – gdzie założyć klucz i co wpisać

Nazwy modeli u dostawców zmieniają się co kilka miesięcy. Aktualną listę najlepiej pobrać przyciskiem Testuj połączenie, a gdy dostawca jej nie udostępnia, sprawdzić w jego dokumentacji.

5.4 Krok po kroku na przykładzie Google AI Studio

1. Wejdź na aistudio.google.com i zaloguj się kontem Google.
2. Kliknij Get API key (lewy pasek) → Create API key → wybierz lub utwórz projekt → skopiuj klucz (ciąg zaczynający się od AIza…).
3. W PQStat wybierz profil Chmura, z listy Bazowy URL API wybierz „Google Gemini” i wklej skopiowany klucz.
4. Kliknij Testuj połączenie. Jeśli lista modeli się pobierze, wybierz gemini-2.5-flash. Jeśli program zgłosi, że listy nie udało się pobrać, wpisz w Nazwa modelu: gemini-2.5-flash i kliknij Testuj połączenie jeszcze raz. Powinien pojawić się komunikat „Połączenie działa. Odpowiedź modelu: OK”.
5. Zatwierdź OK.

5.5 Krok po kroku na przykładzie OpenRouter (jeden klucz, wiele modeli)

1. Załóż konto na openrouter.ai, w zakładce Credits doładuj kilka dolarów, w Keys utwórz klucz (sk-or-…).
2. W PQStat: profil Chmura, z listy Bazowy URL API wybierz „OpenRouter”, wklej klucz.
3. Testuj połączenie: lista Nazwa modelu zapełni się kilkuset modelami; wybierz np. google/gemini-2.5-flash.
4. OK. Zmiana modelu w przyszłości to tylko wybór innej pozycji z listy.

6. Najczęstsze problemy

Instrukcja dotyczy PQStat 2.0.0. W razie pytań: usmilestats@gmail.com.